Монгол-Казахстаны хамтарсан экспидецийн археологийн хээрийн судалгаа

/ May 22, 2018/ 2017 он, Эрдэм, шинжилгээ

Ж.Баярсайхан , Ц.Одбаатар , Ч.Баяндэлгэр , Т.Түвшинжаргал , М.Барс Монгол Казакстаны хамтарсан археологийн хээрийн судалгааны анги 2017 оны 8-р сарын 14-25-ны хооронд Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын нутагт Түрэгийн үеийн дурсгалын судалгаа хийж гүйцэтгэлээ. Судалгааны ажил тандалт судалгаа болон гүймэг хайгуул судалгаа гэсэн 2 үндсэн шаттай хийгдэв. Түүнчлэн зарим сумдын нутгаар Түрэгийн үед хамаарах дурсгалуудыг бүртгэж, баримтжуулах ажлыг гүйцэтгэв. Цаг хугацааны нөхцөл байдлаас шалтгаалан Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан, Баянмөнх, Батширээт, Дархан, Жаргалтхаан, Өмнөдэлгэр, Цэнхэрмандал зэрэг 7 сумын нутагт гүймэг хайгуул судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэлээ. ГҮН БҮРДИЙН ДУРСГАЛ Гүн бүрдийн дурсгалт газар Гүн бүрдийн агаарын зураг Гүнбүрдийн дурсгалт газар анх 1992-1993 Монгол-Японы хамтарсан “Гурван гол” шинжилгээний ангийн тайланд тусгагдсан . 1999, 2006 онд хэвлэгдсэн “Монгол улсын нутаг дахь түүх соёлын дурсгал” лавлах номонд дурдагдсан . 2010 онд хэвлэгдсэн Монгол нутаг дахь түүх соёлын үл хөдлөх дурсгал 1-р дэвтэр Хэнтий аймаг сэдэвчилсэн лавлах номонд хэвлэгдсэн . 2011 онд МҮМ-н “Дэлгэрхаан” төслийн баг дурсгалт газрын хүн чулуун хөшөөд болон тахилгын хавтан чулуудыг хэмжиж, гар зураг, бүрэн тодорхойлолт хийж, тайландаа хэвлүүлжээ . Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан, Баянмөнх сумдын зааг нутаг Гүн бүрд хэмээх жижиг цөөрмийн захаас зүүн тйиш 350 м зайд, N46˚58,279’ E109˚28,912’ цэгийн огтлолцол дээр байрлах, эртний Түрэгийн үед хамаарах намхан шороон далан, гурван ширхэг тахилгын хавтан чулуу, толгой, гар нь хугарсан 2 ширхэг хүн чулуу буйг нутгийхан “Чингисийн гүүн зэл” хэмээн домоглон нэрлэдэг. Эдгээр дурсгалууд нь анхны байрлалаас хөдөлж, эмх замбараагүй болсон бөгөөд 24-30х26-32 м орчим хэмжээтэй дөрвөлжин бололтой шороон далантай. Гүн бүрдийн дурсгалт газрын 3D зураг Гүн бүрдийн өндөршлийн зураг Гүн бүрдийн ургамалжилтын зураг Гүн бүрдийн дурсгалт хаяалбар зураг Хоёр хүн чулууны нэг нь хавтан чулуудын хамт шороон далангийн дотор байгаа бол нөгөөх нь хойд зүгт нэлээд хол зайд дэрсэн дотор байна. Гурван хавтан чулууны хувьд хоёр нь адил хийц, хээ чимэгтэй, үлдсэн нэг нь огт өөр товойлгон сийлсэн хээ чимэгтэй, хийсэн чулуу нь ч өөр байна. Гүнбүрдийн 1-р хүн чулуу: Саарал боржин чулуугаар хийсэн, 81х61х30 см зузаан. Уг хүн чулууны ерөнхий төрх нь завилан суугаа байдалтай бөгөөд баруун гартаа савал барьж энгэртээ нааж, зүүн гараа зүүн өвдгөн дээрээ тавьсан байх ажээ. Дээлийн зах, энгэр, бүс зэрэг тодорхой мэдэгдэх агаад баруун ташаан дээр нь хагас дугуй

Дэлгэрэнгүй

Ном, сэтгүүл, гарын авлага

/ May 19, 2018/

1. Музейн аюулгүй байдал 895kb©UNESCO, 2006. Cultural Heritage Protection Handbook. Securtiy at museums, UNESCO, Paris. Энэ номыг дахин хэвлэхийг зөвшөөрнө. Гагцхүү эх сурвалжийг дурдаж, нэг хувийг дор заасан ЮНЕСКО (Парис) хаягаар явуулна: Номонд дараах ишлэлийг оруулна: © ЮНЕСКО, 2006.Cоёлын өвийг хамгаалах гарын авлага N°1. Музейн аюулгүй байдал. ЮНЕСКО, Парис.   2. Бичмэлүүдийг хадгалж хамгаалах нь 893kbЭнэхүү товхимол нь гар бичмэлүүдийг сонирхон судалдаг, түүнчлэн тэдгээрээр албан ёсны болон хувийн журмаар үйл ажиллагаа явуулдаг бүх хүнд зориулагдав. Товхимолд орсон гар бичмэлүүдийг хадгалж, арчлахтай холбогдсон энэхүү зөвлөмжүүдийг хэвлэмэл ном болон эмхтгэж хавтасласан баримт бичгүүдэд ч хэрэглэж болно. Тодорхой техник, тоног төхөөрөмж, боловсон хүчин бүхий томоохон байгууллагуудад холбоотой үйл ажиллагаанууд нь хувь хүмүүсийн бололцоо нөхцөлд тохирохгүй байж болох юм. Гэхдээ эдгээр зөвлөмжүүдэд ажилдаа боломжоороо хэрэгжүүлж болох тийм санаанууд орсон болно.   3. Цуглуулгын эд зүйлсийн баримтжуулалт633kbЭнэхүү гарын авлагыг түүх, нийгэм, урлагийн үнэ цэнэтэй эд зүйлсийг сонирхож цуглуулдаг болон тэдгээрийн нийтийн ба хувийн цуглуулгыг хариуцдаг хүмүүст зориулав. Энэ гарын авлагад баримтжуулах зарчмыг онцолсон. Зарим зөвлөмж нь тусгай тоног төхөөрөмж, боловсон хүчинтэй байгууллагад хандсан тул хувийн цуглуулагчдад тохирохгүй байж болно. Гэхдээ эдгээр зөвлөмж нь шалгарсан аргуудад тулгуурласан тулд аливаа хүн хэрэгжүүлэхийг эрмэлзэх нь зүйтэй.   4. Гамшгийн эрсдлийн менежмент ба музей1255kb  5. Хадгалж буй цуглуулгатай харьцах ажиллагаа583kbХадгалах орчин бол аливаа музейн чухал хэсэг бөгөөд ихэвчлэн музейн цуглуулгын дийлэнхийг агуулдаг. Мөн судалгаа, зөвлөлгөө, үзэсгэлэн, арчлан хамгаалалт, зээл зэрэг бусад үйл ажиллагаатай нягт уялдаатай учир музей ба түүний хөтөлбөрийг хөгжүүлэхэд чухал үүрэгтэй.   6. Бөс даавуун эд өлгийн зүйлийг дэглэх арга зүйМузейн эд өлгийн зүйлийг тодорхой зорилго чиглэлтэйгээр дэлгэн харуулсныг үзүүллэг гэнэ. Үзмэр нь үзүүллэгийн харилцан идэвхтэй үйлчлэл бүхий хэсэг бөгөөд оюуны эрэлт хэрэгцээ, мэдээллийн эх сурвалж болох, хүний сэтгэл хөдлөлийг үүсгэгч соёлын өв юм.  

Мэргэжил арга зүй

/ May 17, 2018/

Ажил үүргийн тодорхойлолт 259kb Дунд сургуулийн музейн үзүүллэг зохион байгуулах нь229kb Эд өлгийн зүйлийг зөөх болон байрлуулахад хэрэглэх тавиур хийх заавар 272kb Гадны халдлага, гал усны аюулаас урьдчилан сэргийлэх зарим зөвлөмж210kb Гамшгаас хамгаалах төлөвлөлт341kb Орчин үеийн музейн чиг хандлага Лусия Пичлер 1419kb Музей судлал ба мэргэжлийн ёс зүй554kb Музейгээс зохиох боловсролын ажлын төлөвлөлт233kb Музейн ажлын байрны тодорхойлолт 295kb Музейн барилга: хэлбэр ба зориулалт 195kb Музейн дэлгэрэнгүй тайлбар боловсруулах арга зүй277kb Музейн сан хөмрөгийн хадгалалт хамгаалалтад бүртгэл баримтжуулалтын үүргийг дээшлүүлэх нь531kb Музейн сан хөмрөгийн тооллогын тухай241kb Музейн үйлчилгээ ба аюулгүй байдал393kb Музейн үзмэр, эд өлгийн зүйлийн гэмтлийн шалтгаан288kb Музейн үзмэр, эд өлгийн зүйлийн ерөнхий бүртгэлийн хөтлөх тухай454kb Музейн үзүүллэг558kb Музейн зохион байгуулалтын бүтэц ба цуглуулгатай ажиллах ажилтнуудын ажил үүрэг685kb Олон улсын музейн туршлага431kb Оросын музейн соёл боловсролын үйл ажиллагаа387kb Угсаатны зүйн үзэсгэлэн дэглэх арга зүй296kb Ургамлын цуглуулга хийх арга зүй 557kb Үзмэр цуглуулгын ажлын шинэ стандарт590kb Үзмэрээс суралцахуй425kb Үзмэртэй хэрхэн харьцах заавар212kb Музей ба цуглуулгыг хадгалах, түгээн дэлгэрүүлэх тэдгээрийг олон төрөл болон нийгэмд гүйцэтгэх үүргийн талаар зөвлөмж283kb Музейн хадгалалт хамгаалалтын зөвлөмж426kb Музейн сан хөмрөгийн дүрэм201kb Музейн стандарт Музейн цуглуулгын орчин 560kb Сан хөмрөгийн ба бусад өрөөнд түрхүүр хадгалах дүрэм280kb Сан хөмрөгийн бүртгэн баримтжуулах заавар 1134kb Соёл ба тогтвортой хөгжил 1101kb Түүхийн музейн үзүүллэг зохион байгуулалт 216kb Үзмэртэй харьцах ерөнхий зарим 1211kb Ном зүй476kb Понятия знание и информация в музейном деле1166kb

“Монгол наадгай”

/ May 15, 2018/

Ардын уламжлалт тоглоом зааж сургах, түгээн дэлгэрүүлэх, хүүхдийн нүдний харааг хөгжүүлэх, ажигч гярхай болгох, ахмад настанаа хүндлэх үзлийг төлөвшүүлэх зорилготой.    

“Монгол гэр” уламжлалт соёлын хөтөлбөр

/ May 15, 2018/

Монголын уламжлалт гэрийг олон нийтэд танилцуулах музейн соёлын хөтөлбөр. Уг хөтөлбөрөөр монгол гэрийн гарал, барих арга барилтай танилцахаас гадна монгол гэрийн хийц, бүтэцийн онцлог, нэршил зэргийг мэдэх боломжийг танд олгоно. Үзүүлэн лекц 15 минут, идэвхтэй ажлын үргэлжлэх хугацаа 90 мин.  

“Монголын амьд түүх” музейн боловсролын хөтөлбөр

/ May 15, 2018/

Монголын амьд түүх: музейн боловсролын хөтөлбөр: Монголын түүх, уламжлалт соёлын тухай музейн боловсролын багц хөтөлбөр, музей үзэх, идэвхтэй үйл ажиллагаа, багшийн гарын авлага, ангид хийх ажил, үзмэрийн өнгөт зургийн багц бүхий материалтай.  Хэнд: Монголын ерөнхий боловсролын сургуулийн түүх, соёлын хичээл үзэж буй сурагчид зориулсан монгол хэлээр бүх идэвхтэй үйл ажиллагааны хуудас, хичээлийн хөтөлбөр бэлтгэгдсэн. Музей үзэх 4 удаагийн аялал, 11 сэдвийн хүрээнд. Үзэх Анги Хичээлийн нэр Сэдэв Сэдвийн нэр Анхны  8 анги Нэн Эртний түүх Сэдэв 1, 2 ,3 1.    Чулуун зэвсгийн үеийн монгол орон 2.    Хүрэл, төмөр зэвсгийн үеийн Монгол орон 3.    Монголын эртний улсуудын үе Хоёрдугаар 8 анги Дундад зууны үе Сэдэв 4, 5, 6 4.    Их Монгол улс 5.    Монголын эзэнт гүрэн 6.    манжийн үеийн Монгол орон Гуравдугаар 9 анги   Монгол угсаатан, соёл Сэдэв 7,8 7.    Монголын уламжлалт соёл 8.    Монгол угсаатан, монголчуудын хувцас Дөрөвдүгээр 9 анги XX зууны Монгол Сэдэв  9,10,11 9.    1911 болон 1921 оны хувьсгал 10.  Comentern , Халхын голын дайн  1939 11.  Communism болон ардчилалын үеийн Монгол орон Музей үзэх хуваарь 1-р баг 10/15 – 11/ 15 Музей үзэх 1 ·         Нэн эртний үе ·         Дундад зууны үе ·         Монголын уламжлалт соёл, хувцас гоёл чимэглэл ·         XX зууны Монгол орон 2 баг 12/ 15- 1/ 15 Музей үзэх 2 3 баг 3/ 15 – 4/ 15 Музей үзэх 3 4 баг 5/ 15 – 6/15 Музей үзэх 4 Нэг удаагийн үзэхэд хамгийн дээд тал нь 60 сурагч багшийн хамт. Хугацаа: 60 мин Музейн хүүхдийн билетийн үнээр билет худалдан авна. Багш үнэгүй. Багшийн гарын авлага ном нь 5000 төгрөг.  

Оюутны хөтөлбөр

/ May 8, 2018/

Музейн зүгээс монголын түүх, уламжлалт соёл, мэдлэг зан үйлийг сонирхон судлаж буй бүх мэргэжлийн болон түүх, археологи, угсаатан, урлаг судлал, уран зураг, музейн ангийн оюутнуудад  зориулсан мэргэжлийн болон сонирхолын идэвхтэй үйл ажиллагааг зохион байгуулна. Хичээлийн улиралын эхэнд Их, дээд сургуулийн багш нар болон оюутнуудын захиалгын үндсэн дээр сэдэв, сургалтын, идэвхтэй үйл ажиллагааны хэлбэр, цагийн хуваарийг төлөвлөн ажиллана. Тусгай арга хэмжээ: Бид тусгай тэмдэллэлт ой, үйл явдал, түүхэн арга хэмжээг тохиолдуулан музейн соёлын хөтөлбөрийг төлөвлөн олон нийт, сонирхолын бүлгийхэнд зориулан тусгай арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ. Соёл болон түүхийн лекц, өсвөр болон насанд хүрэгсдэд зориулсан сард 1 удаа зохион байгуулна.  

Гэр бүлийн хөтөлбөр

/ May 8, 2018/

Монголын гэр бүлийг дэмжих, музейн олон нийтийн хөтөлбөрийн хүрээг тэлэх үүднээс музейн гэр бүлийн амралтын өдрийн хөтөлбөрийг санал болгож байна. Нэг гэр бүл нь 2- 4 гишүүдийн хамт нэг билетээр үйлчлүүлэх бөгөөд бага насны хүүхдүүд нь хүүхдийн тоглоомын өрөөнд уламжлалт тоглоомоор тоглох, өөрсдийн хэрэгсэлээр зургаа авахуулах зэрэг нэмэлт үйлчилгээг авч болно.  

“Баатрууд” боловсролын хөтөлбөр

/ May 8, 2018/

Бага насныханд зориулсан музейн боловсролын хөтөлбөр: 4-10 насныханд зориулсан уг хөтөлбөр нь 2 үндсэн агуулгаар музейн орчинд идэвхтэй үйл ажиллагаа, сургалтыг зохион байгуулна.  

“Олон улсын музейн өдөр”

/ May 8, 2018/

Музейг олон нийтэд таниулах, Музей нь нийгмийн хөгжилд чухал ач холбогдолтой нийгэм соёлын  байгууллага болохыг  олон нийтэд сурталчлах зорилготой. Жил бүрийн Тавдугаар сарын 18-нд Олон улсын музейн өдөр тохиодог. 1977 онд Москвад Олон улсын музейн зөвлөлийн (ОУМЗ) XI бага хурлаас Олон улсын музейн өдрийг тэмдэглэж байх шийдвэр гаргажээ. 1990-ээд оны сүүлчээр Монголын Үндэсний түүхийн музей энэд өдөр үнэгүй үйлчилж эхэлсэн бөгөөд 2003 оноос ОУМЗ-ийн Монголын Үндэсний хороо Монголын музейчид энэ өдрийн үйл ажиллагааг хамтран зохион байгуулах ажлыг эхлүүлсэн. ОУМЗ –аас жил бүр зарласан урианы дор орон орны музейнүүд олон нийтэд зориулсан үйл ажллагаагаа зохион байгуулдаг. 2015 онд “Музей тогтвортой нийгмийн төлөө” байсан бөгөөд Монголын Үндэсний музей Эртний Түрэгийн хаант улсын Билгэ хааны алтан титэмийг цаасаар хийж, хүүхэд сурагчдад өмсүүлж, тайлбарласан.  Олон нийтэд хөнгөлттэй үнээр үйлчилдэг. 2016 онд “Музей ба соёлт ландшафт”, 2017 онд “Музей ба ээдрээт түүх” уриан дор тус тус олон улсын музейн өдрийг зохион байгуулсан.